Cittaslow Türkiye | Cittaslow Uzundere
16569
page-template-default,page,page-id-16569,ajax_fade,page_not_loaded,,qode-theme-ver-10.1.1,wpb-js-composer js-comp-ver-4.12,vc_responsive
 

Cittaslow Uzundere

Cittaslow Uzundere

Erzurum’un Uzundere ilçesi artık Cittaslow! İtalya’nın Greve in Chianti kentinde düzenlenen Cittaslow Uluslararası Koordinasyon Komitesi’nde Cittaslow ilan edilen Uzundere Türkiye’nin 11. Cittaslow kenti oldu. Türkiye’nin en yüksek şelalesi olan Tortum şelalesi, yelken, rafting ve kano gibi su sporlarının yapıldığı Tortum gölü ve çayı, Öşk Manastırı gibi değerlere sahip olmasını yanı sıra Uzundere biyoçeşitlilik açısından da önemli bir yer. Dünyanın en zengin biyololojik çeşitlilik bölgelerinden biri olan Kafkasya Ekolojik Bölgesi’nin batı ucunda, Çoruh Vadisi’nde yer alan Uzundere birçok endemik bitki, memeli, kuş ve kelebek cinsinin yuvasıdır.

Uzundere01

Uzundere Denilince Akla Gelenler;

  • Türkiye’nin en yüksek şelalesi
  • Misafirperver insanları
  • Otantik yöresel sivil mimari
  • Temiz bol oksijenli havası
  • Ekolojik yaşam merkezi
  • Gençlik ve enerji veren döğmesi
  • Yirmi çeşit elmanın bulunduğu yer

Yapmadan Dönme;

  • Rafting ve trekking yapmadan
  • Tortum Şelalesi ve Tortum Gölünü görmeden
  • Yaban hayatı ve kuş gözlemciliği yapmadan
  • Bisiklet ile doğayı keşfetmeden
  • Doğada kamp yapmadan
  • Yerel ve doğal lezzetleri tatmadan
  • Tandır ekmeği yemeden
  • Cana yakın yöre insanlarıyla en az yedi kelam etmeden
  • Gençlik ve enerji veren incir döğmesi yemeden

Uzundere M.Ö.650–120 yılları arasında Küçük Arsaklıklar çağında Tavlar Ülkesi (Tayk Eyaleti) denilen Çoruh Nehri boyundaki dokuz sancak merkezlerinden biriydi. İlçe asırlar boyu süregelen varlığı ile birçok medeniyetin izlerini taşımaktadır.

Erzurum İline bağlı Uzundere ilçesi il merkezine 84km mesafededir. Uzundere İlçesi coğrafi konumu itibariyle Erzurum–Artvin Karayolu üzerinde, Tortum Çayı vadisinde kurulmuştur. İlçe merkezinin denizden yüksekliği 1050 metre olup yukarı mahallelerde bu yükseklik 2100 metreye kadar çıkmaktadır. Doğu Anadolu Bölgesinin Doğu Karadeniz Bölgesi ile olan sınır bölgelerinden birini oluşturan Uzundere İlçesi doğuda Oltu, batıda İspir, kuzeyde Yusufeli ve güneyde Tortum ilçeleriyle komşudur.

Uzundere coğrafi konumu, doğası, yüzyıllardır varlığını sürdüren geleneksel kırsal yaşam kültürü, doğa sporları ve tarihi eserleri ile doğa, tarih, spor ve kültür kavramlarının en güzel özelliklerini içinde barındırır. Bölgede Akdeniz iklimi özelliklerinin görülmesi sebebi ile yaz mevsimi oldukça sıcak ve nemli geçer, serin ve yağışlı bir kış mevsimi yaşanır. İlçede çok farklı türde meyve yetişir ve yaz kış yeşil kalan alanlar vardır, bölge insanının da doğaya bakış açısı sayesinde Uzundere yeşili hiç eksik olmayan bir bölge haline gelmiştir. Tarım ve hayvancılık yöre halkının geçim kaynağıdır.

Tortum Şelalesi

Uzundere03_tortumselalesiTortum Şelalesi Erzurum ili Uzundere ilçesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Tortum Şelalesi Türkiye’nin en yüksek şelalesi olup, oluşumu ve yüksekliği bakımından ise dünyanın önemli şelalelerinden birisi olarak değerlendirilmektedir.

Tortum Şelalesi ve çevresinin deniz seviyesinden yüksekliği yaklaşık 1000m’dir. Erzurum-Artvin karayolunun 100.km’sinde bulunmaktadır. Şelalenin Uzundere ilçe merkezine uzaklığı ise 17km’dir. Jeologlar, Tortum Şelalesi’nin oluşumunu, 1700’lü yıllarda Kemerlidağ’dan kopan büyük bir heyelan kütlesinin Tortum Çayı’na aktığı ve Tev Vadisini kapatmasının neden olduğunu bildirmektedirler.

Tortum çayının suları öncelikle bir heyelan set gölü olan Tortum Gölü’nde birikmekte ve daha sonra 22 metrelik genişlikten 48 metre yüksekten düşerek Tortum Şelalesini oluşturmaktadır. Tortum şelalesinin suları alt kısımda dev bir kazan oluşturmuş ve coşkun aktığı güneşli günlerde ise gökkuşağı görünümü ile ziyaretçilere eşsiz peyzajlar yaratmaktadır. Tortum Şelalesi yılın sadece Mayıs-Haziran aylarında sürekli akmakta diğer zamanlarda ise elektrik enerjisi üretmek amacıyla suları kesilmektedir.

Yedi Göller

Tortum Gölü, havzasından sızan suların oluşturduğu irili ufaklı ve zümrüt gibi yeşillikler arasında sıralanan göllerden oluşmaktadır.

Ağaçların yeşili, göllerin maviliği ile kucaklaşan Yıkıkbağları, yukarıdan bakıldığında tüm güzelliğini sergilemektedir. Yaz mevsiminde burası çevre halkının ve turistlerin eğlence ve mesire yeridir.

Göl üzerinde çok büyük bir alabalık çiftliği vardır. Ayrıca karşısında harikulade piknik alanları ve dinlenme tesisleri bulunmaktadır. Her türlü meyve-sebze yetiştirilmekte olup, göllerden elde edilen alabalıkların lezzetinin ünü ilçe sınırlarını aşmıştır. Ülkemizin dört bir tarafından gelen turistlerin yanı sıra son yıllarda geliştirilen projeler sayesinde, yabancı turistler de bölgeyi ziyaret etmektedirler.

Yıkıkbağları da denilen bölge deniz seviyesinden yüksekliği 800m’de, Tortum Gölü’nün hemen altında Ulubağ köyünün bir mahallesidir.

Yedi Göller Erzurum ilinin en ünlü mesire yeridir.

Öşk Manastırı

Öşk Manastırı Tortum Vadisinin ve Uzundere ilçesinin en görkemli kültürel ve mimari miras örneklerinin başında geliyor. Uzundere ilçesi Çalıyamaç köyü içerisinde yer alan bu eser 10. Yüzyılda Gürcüler tarafından inşa edilmiş. Öşk Manastırı, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından 1978’den beri dinsel mimari miras örneği olarak tescil edilmiştir.

Uzundere06_osk-manastiriGürcistan vatandaşları Öşk Manastırı’nın başlıca ziyaretçileri olarak dikkat çekmektedir. İnşa edildiği zemin üzerinde yapılan araştırmalar sonucu bölgenin özellikle seçildiği anlaşılmaktadır. Manastır bu dönemdeki benzerlerinin etkilerini taşısa da daha karmaşık ve geliştirilmiş bir üslupla inşa edilmiştir. Manastır ve kilisenin 1036 yılında oldukça zengin bir şekilde kutsal eşyalarla ve fresklerle süslendiği bilinmektedir.

Bölgedeki piskoposluk merkezlerinden biri olan kilisenin 11. yüzyılda el yazmalarıyla ünlü önemli bir kültür merkezi konumunda olduğu ve bu önemini 15. yüzyıla kadar koruduğu tarihi kaynaklarda yer alıyor.

Manastır kilisesi, üzerindeki yazıtlara göre 963-973 yılları arasında, Gürcü Kralı III. Kuropalat Adernese’nin oğulları David ve Prens Bagrad tarafından inşa ettirilmiş ve Vaftizci Yahya‘ya adanmıştır. 1022 yılında bölgenin Bizans İmparatorluğu denetimine geçmesinden sonra kilisenin yıkılan kubbesi Bizans İmparatorları II. Basileos ve VIII. Konstantin tarafından onartılmıştır.

Bölgedeki piskoposluk merkezlerinden biri olan Öşk Manastırı 11. yüzyılda el yazmalarıyla ün kazanmış önemli bir kültür merkezidir. Bu önemini 15. yüzyıla kadar korur. Manastır kilisesi, 19. yüzyılın sonundan 1980 yılına kadar cami işleviyle kullanılır. 1978 yılında ise TC Kültür Bakanlığı tarafından tescil edilerek korunması gereken taşınmaz kültür varlıkları arasına alınmıştır.

Engüzek Kalesi

Tortum-Uzundere karayolu kenarında “Dikyar Kapı” mevkiinde ilçe merkezine 4km mesafededir. Bizans devletinden kalmış olması muhtemel olan kale yola yakın bir yerdedir. Bu kalenin tapınağı, süt kuyusu, çok yüksek burçları, gözetleme kuleleri, gizli su yolları, fırını, hamamı, uzun ve dolambaçlı yolları ile gezilmeye değer bir yerdir.

Sapaca Kalesi

Önemli ticaret yolu üzerinde bulunan Sapaca(Eşkisor) kalesi bilhassa ortaçağda özellikle Gürcü Bagratlı Devleti döneminde birçok kez kuşatılmış 1547 yılında Osmanlı Devleti hakimiyetine geçmiştir. Kaleye araçla ve yaya olarak ulaşılabilir. Orta çağ mimarisi örneklerinden biri olan kalenin bazı bölümleri yıkılmış olsa da, tarihi dokusunu ve ihtişamını hâlâ korumaktadır.

İnçer Camii

İlçe merkezinde bulunan İnçer Camii; Hicri 1263, Miladi 1847 yılında yaptırılmıştır ve kim tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Yapı moloz taşla inşa edilmiştir. Ana ibadet mekanına kuzey cephenin eksenine yerleştirilen ahşap bir kapıdan girilmektedir. İç mekanda kuzey cephede kadınlar mahfili bulunmaktadır.

Üst örtü ortada serbest bırakılmış dört ahşap destekle taşınmakta ve tavan ahşap kirişlemelidir. Ortada bulunan ahşap desteklerden hariç iki adet batıda iki adet doğuda olmak üzere duvara gömülü vaziyette 4 adet sütün daha bulunmaktadır. Tavan göbeğinin olduğu orta bölüm daha yüksek yapılmış olup tavandan ayrı olarak altın yaldız renkle boyanmış ve lale motifleriyle süslenmiştir. Ahşap kirişlerin üzerileri de belli bölümlerde daire motifleri, altı kollu yıldızlar ve yarım bırakılmış dairelerle bezenmiştir.

Caminin güney cephesinde eksende yer alan mihrap kesme taştan yapılmıştır. Oldukça sade olan mihrap yatay çizgilerle üçe bölünmüştür.

Yapıdaki ahşap tavanda ve mihrapta süslemeler bulunmaktadır. Camii, oldukça stilize ve yüzeysel olarak işlenmiş geometrik ve bitkisel motiflerle bezenmiştir. Yapı çeşitli dönemlerde eklemelere maruz kalmıştır. Bununla birlikte orijinal halini büyük oranda korumuş, Osmanlı geçiş dönemine ait sade ve basit bir plana göre yapılmıştır.

İnçer kelimesi Türkçe Yeniçeri kelimesinin halk ağzında söylenişidir.

Bitki Örtüsü

Uzundere02_bitkiortusuTortum Vadisi Çoruh havzasının önemli doğal bölümlerinden biri olarak biliniyor ve Dünya Koruma Örgütü (Conservation International) tarafından 2000 yılında dünyada korunması gereken 200 hassas ekolojik bölgeden biri olarak nitelendirilen Kafkasya Ekolojik Bölgesi’nin batı ucunda yer alıyor. Doğal bitki örtüsü bu eşsiz zenginliğin en renkli örtüsünü oluşturmaya devam ediyor.

Dünyanın en zengin biyolojik bölgelerinden biri olan Kafkasya Ekolojik Bölgesi’nin batı ucunda, Çoruh Vadisinde yer alan Uzundere, çok fazla sayıda nadir ve endemik türün görüldüğü önemli bir doğa alanıdır. Vadi tabanı genelde Akdeniz ve bazen neredeyse astropikal bir iklim gösterse de bu bölgelerde nar fundalıkları, incir ağaçları, zeytin korulukları ve pirinç tarlaları bulunmaktadır. Çoruh havzası cok nadir ve yerel olan orkide, çan çiçekleri ve süsenleri ile doğa tutkunlarını büyüleyecek nitelikte.

Uzundere bulunduğu coğrafya itibariyle geçiş bölgesi özelliğinden dolayı mikro klimaya sahip olması ilçeye geniş bir sebze meyve çeşitliliği getirmiştir. Uzundere kısıtlı olan tarım arazisinden katkı maddeleri kullanıp çok fakat kıymetsiz ürün almaktansa, organik ama az sayıda kıymetli ürün yetiştirmeyi seçmiştir. Bu da İlçeye bölgesinde aranan sebze meyve ambarı olma özelliği kazandırmıştır. Bu ürünlerin lezzeti Uzundere’yi çoktan hak ettiği yere taşımıştır.

Vadi zengin doğal bitki örtüsü içerisinde önemli yabani meyveleri de barındırıyor. Ahududu böğürtlen, yabani iğde, yabani armut, kuşburnu, yabani erik ve hanım tuzluğu vadi yamaçlarında sıkça rastlananlardan.

Yaban Hayatı

Uzundere bulunduğu coğrafi konum, iklim ve bitki örtüsüyle yaban hayvanları için bir yaşam alanı olmuştur. Bozulmamış doğasıyla bu özelliğini hala korumaktadır. İlçenin dağlık alanlarının çeşitliliği yaban hayvanlarının da çeşitliliğine yol açmıştır. Tortum Gölü’nün doğusunda Akdağlar ve çevresi, kuzeydoğusunda Kemerli Dağı, batısında Mihrap Dağı, ilçe merkezinin kuzeybatısında Kıllı Dağ, ilçenin doğusunda Tav Dağı, Ziyarettepe, Gülü Bağdat Tepesi ve çevresi yaban hayvanlarının yaşam alanlarıdır. Bu hayvanlardan bazıları dağ keçisi, kurt, çakal, tilki, boz ayı, kara ayı, tavşan, Anadolu vaşağı, ur kekliği, Kafkas engereği, Arap tavşanı, yaban domuzu ve sincap şeklindedir. İlçe’nin kuzey bölgesinde komşusu olan Yusufeli ve Artvin’de baraj çalışmalarının devam etmesi, yaban hayvanlarının ilçede yoğunlaşmasına neden olmuştur.

İlçemizin bulunduğu Çoruh havzasında yapılan çalışmalarda 207 farklı kuş türü tespit edilmiştir. Bu çeşitlilik kuş gözlemciliği turizminin doğmasına yol açmıştır.

Çoruh havzası kelebek çeşitliliği bakımından da çok zengindir. Türkiye’nin endemik türlerinden ve 1998’de yayımlanan Avrupa Kelebekleri Kırmızı Kitabı’na göre Avrupa’da nesli ciddi olarak tükenme tehlikesi altında olan en az bir düzine türün Çoruh havzasında yaşıyor olması, havzayı kelebek faunası açısında daha da önemli hale getirmektedir.

Kırsal Yaşam

Uzundere05_bitkiortusuUzundere iklimi ve coğrafi konumunun kazandırdığı yaşam şartları ve kültürel dokusunu en geleneksel haliyle günümüze kadar taşımıştır. Yörede kadın ve erkek eşit şartlarda üretim faaliyetlerinde yer alır. Halkın büyük çoğunluğu başka şehirlere göç etse de kalanlar için Uzundere bir sonraki nesile emanet edilecek bir yuvadır. Geçiminin büyük bir kısmını doğadan karşılayan halk karşılık olarak bütün bir yıl doğayla arkadaşlık eder. Doğa yöre halkının dostudur.

Uzundere’de Kuzeydoğu Anadolu ve Kuzeydoğu Karadeniz Coğrafyasına has kırlangıç tavanlı, ambarlı eyvanlı evleri ile tarihe yolculuk yapıyor hissine kapılırsınız. Modern tarımın girmediği ilçede zararlarla mücadele bile doğal yöntemlerle yapılmaktadır. Meyve ve sebzelerde kimyasal artıklar bulunmamaktadır. Dağlarında hem Kafkasya hem de Akdeniz bitki türlerini görmek mümkündür.

Yaylalar ve yaylacılık yöredeki geleneksel tarımsal faaliyetlerin en önemli göstergelerindendir. Geleneksel evlerde rastlanan en önemli uygulamalardan birisi de kırlangıç tavanlar olarak göze çarpıyor.

Yörede 7’den 70’e herkes el birliğiyle geleneksel araç gereçler kullanarak, adeta karıncaları andıran bir azimle çalışarak bütün günlerini doğaya hizmet ederek geçirmektedirler.

Tortum Vadisinde kadınlar kırsal yaşamın ve ekonomik faaliyetlerin belkemiğini oluşturuyor. Kadınlar bölgede bağ-bahçe ve tarla tarımında üretkenlikleri ile dikkat çekiyor.

Su Sporları

Uzundere11_susporlariTortum Şelalesi ve Tortum Gölünü besleyen Tortum Çayı su sporları aktiviteleri bakımından elverişli şartlara sahiptir. Rafting, göl kanosu, yelken, yüzme sporları yapılmaktadır. Rafting ise bu aktiviteler içerisinde en dikkat çekici olanıdır. Rafting, özellikle Mayıs-Haziran aylarında havzadaki karların erimesi ve Tortum çayında su seviyesinin yükselmeye başlaması ile birlikte son derece uygun koşullara kavuşmaktadır.

Tortum Gölü su sporları ve rekreasyonel faaliyetler için önemli bir doğal su kaynağı.

Tortum Gölü her mevsim değişen su rengi, son derece dik ve gölle kontrast oluşturan yamaçlar, peribacaları, tarımsal alanlar ve Uzunburun Yarımadası ile yelken sporu yapmak isteyenlere önemli manzara fırsatları sunma potansiyeline sahiptir.

Dağcılık ve Doğa Sporları

Uzundere10_dagcilikUzundere, derin vadileri, ilginç jeolojik formasyonları, su peyzajları, doğal  kültürel bitki örtüsü ve tüm bu özellikleri tamamlayan kültürel yaşam örnekleri ile doğa severlerin vadi tabanlarından dağ sırtlarına gerçekleştirebilecekleri farklı zorluk derecelerine sahip trekking (doğa yürüyüşü) rotaları ile maceraseverleri dört mevsim beklemektedir.

Dağcılar için dik kayalardan tırmanma parkurları çok özeldir. Trekking rotaları zor, orta, kolay olmak üzere üç ayrı derecededir. Yerel rehberler eşliğinde doğa ile baş başa günler geçirmek mümkündür.

Tortum Şelalesi ve çevresi turizm potansiyelinden yararlanma çabalarına bağlı olarak sürekli bir şekilde yeni ziyaretçiler ağırlamaya devam ediyor. Su sporları, kuş gözlemciliği ya da trekking amacı ile bölgeye gelmeye başlayan ziyaretçiler genellikle kamp kurmayı tercih ediyor.

Bisiklet Rotaları

Uzundere09_bisikletyollariÇoruh ve Tortum Vadilerinin eğimleri dik olduğundan bu bölgede bisiklet sürmek kolay değildir. Ancak Çoruh ve Tortum Vadilerini kesen çok sayıda küçük vadi, dağ bisikleti sporu için son derece ideal rotaları oluşturur. Toprak yollar üzerinde şaşırtıcı ve etkileyici inişler vardır, ancak bunların üstesinden gelebilmek için öncelikle sırtlara ulaşmalısınız.  Bölgedeki toprak ve asfalt yollar ile etkin yerel minibüs ağı, dağ bisikleti sporunu zevkli bir faaliyet haline getirmektedir.

Uzundere ilçesi doğaseverlerin ve macera severlerin sürekli akınına uğruyor. Derin vadi sistemleri, dağ sıraları ve akarsu çeşitliliği dağ bisikleti ile seyir halindeki turistlere eşsiz manzaralar yakalama fırsatı sunuyor.

Uzundere’de düzenlenen festivaller ilçe merkezi ve köylerinde yaşayan yöre halkını, göçe giden hemşehrilerini, bölgedeki öğrencileri ve turistleri her yıl bir araya getiriyor. Yöre halkının zorlu çalışma koşullarına eğlenceli bir ara verdiği ve coşkuyla karşıladığı bu festivallere şehir hayatından bunalmış bir çok insanda bu eğlencelere eşlik eder. Özellikle her yaştan insanın katılmasına özen gösterilen yıllardır yörenin gelenekleri arasına girmiştir.

DAP GENÇ-FEST Doğu Anadolu Gençlik Festivali

Uzundere07_festivaller

DAP GENÇ-FEST Erzurum’da yaşayan gençlerin bölgesel planlarda yer verildiği üzere kalkınma süreçlerine aktif katılımını teşvik eden ve gençlerin kişisel ve sosyal gelişimlerini destekleyen imkanların ve sürdürülebilir altyapıların Erzurum’da ve ilçemizde gerçekleştirilmesine fırsat yaratmaktadır. Festival faaliyetlerinin uygulanması ile gençlere eğitim hayatları dışında kişisel değişim ve süreç yönetimlerine katılım, birlikte çalışma ve hoşgörü kültürünün yaygınlaştırılması amaçlanmıştır. Festivalin belirli düzeylerde ulusal ve uluslararası gönüllülük hareketlerine imkan tanıması ve bölgedeki hareketlilik oranına ivme kazandırması ve bu sayede bölgenin doğal ve kültürel değerlerinin tanıtımına katkı sunması hedeflenmektedir.

Geleneksel Karakucak Güreşleri

Uzundere08_festivaller

Ülkemizde Cumhuriyetimizin kuruluş tarihi olan 29 Ekim 1923 yılından beri kesintisiz olarak sürdürülen Cumhuriyet Bayramı’na ithafen ve her yıl 29 Ekim gününde yapılmaktadır. Güreş, ülkemizin en yüksek, dünyanın önemli şelalelerinden biri olan Tortum Şelalesi’nin bulunduğu ilçe merkezi olan Uzundere’de yapılan geleneksel bir sportif faaliyettir.

Uzundere ilçesi güreşçi potansiyeli ile tanınan bir ilçedir. Her yıl ülkemizin güzide kulüplerinden güreşçiler ile birlikte Gürcistan ve Azerbaycan’dan da festivale güreşçi katılımı sağlanmaktadır. Toplumun tüm kesimlerine hitap etmesi için güreşler minikler, yıldızlar, gençler ve büyükler kategorisinde yapılmaktadır.

Kuş Gözlem Festivali

Çoruh Vadisi ve Uzundere kuş türleri ve kuş gözlemciliği yönünden önemli bir potansiyele sahiptir. Kuş gözlemciliği popüler bir faaliyet olması ile birlikte Uzundere’nin sahip olduğu eşsiz coğrafya ile gözlemcilere farklı bir deneyim sunuyor. Ülkemizdeki iki önemli kuş göç rotasından birisinin Çoruh Vadisi olması, Uzundere’nin bu alanda tanıtımı ve turizm faaliyetleri bakımından değerlendirilme potansiyelini de olumlu yönde etkilemektedir.

Videolar
Haberler